توصيف نسخه‌هاى جلد اول ( 1 ) شماره نسخه : C 610 ( 603 c ) نام كتاب : ترجمه مسالك و ممالك . توضيح نام اثر : ترجمهء كتاب راه‌ها و كشورها . پديدآورنده : نويسنده ، ابواسحاق ابراهيم بن محمد فارسى استخرى ، جغرافى دان معروف قرن دهم است . مترجم ابوالمحاسن محمد بن سعد بن محمد نخجوانى با شهرت ابن ساوجى ، جغرافى دان مشهور قرن دهم و اهل فارس بوده است ، كه در نسخه‌اين موضوع ذكر نشده است . تاريخ تأليف اثر : زمان تأليف اين اثر به شكل نهايى حدود سال 340 قمرى ( 951 - 952 ق ) بوده است . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر ( به جز بخش ابتدايى ) بدون شك ترجمهء قديمى ، كتاب استخرى است كه با اصل عربى آن مطابقت دارد . در برخى موارد ، اين نسخه واجد تفاوت‌هاى جالب و افزوده‌هاى تكميلى نسبت به متن عربى است . اين نسخه فارسى ( البته كمى مفصل‌تر ) به همان ورژن نسخه دست نويس اثر فارسى استخرى مربوط است كه و . آوزلى ترجمهء انگليسى خود را بر اساس آن . آغاز نسخه شبيه همان است كه در نسخه‌هاى ؛ ونيزى ( فلوگل ) ، نسخه‌هاى بادليان و « اينديا افيس » ( كه توسط اته توصيف شده‌اند ) ، و نسخه پاريس ( بلوشه ) ، توصيف شده‌اند . آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : نيامده است . تاريخ كتابت : 13 ربيع الثانى 1164 قمرى ( 12 مارس 1751 ميلادى ) در زمان حاكميت احمد شاه پادشاه دُرّانى ( سالهاى 1187 - 1160 قمرى / سالهاى 1773 - 1747 ميلادى ) مىباشد ؛ تاريخ كتابت فهرست 8 محرم 1165 / 28 نوامبر 1751 آمده است . مكان كتابت : هندوستان شمال غربى يا افغانستان . نام كاتب : گل محمد پيشاورى . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است . سابقه نسخه : اين نسخه توسط آ . ك . كاظم بك در سال 1842 ميلادى به انستيتوى شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 6 . 15 * 26 ؛ تعداد برگ : 11 ؛ تعداد سطر : 19 ؛ اندازه متن : 10 * 3 . 13 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه و عناوين و بخش عمده‌اى از اسامى جغرافيايى با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق ريز . نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوايى ، و قسمت شيرازه بندى از جنس چرم است . ( 2 ) شماره نسخه : B 797 ( 603 cc ) نام كتاب : همان ( ترجمه المسالك و ممالك ) . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه ناقص و نا تمام است . تاريخ كتابت : اوايل قرن نوزدهم ميلادى . مكان كتابت : شايد در تركيه انجام شده است . نام كاتب : نامشخص است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است . سابقه نسخه : اين نسخه توسط ك . بُوده در سال 1842 ميلادى به انستيتوى شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 6 . 14 * 21 ؛ تعداد برگ : 152 ؛ تعداد سطر : 17 ؛ اندازه متن : 9 * 4 . 15 .